نقش مدیریت شهری در کاهش اعتیاد

سوء مصرف موادمخدر که به آناعتیاد میگویند پدیدهای تقریبا شهری است.

در روستاها بهدلیل ارتباطات گسترده آدمها،افراد هم هوای همدیگر را بیشتر دارند و هم از شرم اهالی کمتر به این کار دست میزنند،میماند کسانی که تصمیم خود را برای ادامه سوءمصرف گرفتهاند و به همین منظورحتما به شهر مهاجرت میکنند تا در خیل آسیبهایی که در حومههای شهرهای بزرگ وجوددارد به مصرف و قاچاق مواد بپردازند. آن وقت مدیریتهای کلانشهری و کشوری است کهباید برای این پدیده راه حل پیدا کنند. متولی مبارزه با اعتیاد، ستاد مبارزه باموادمخدر است که از حدود 20 سازمان و وزارتخانه تشکیل شده است. در بین این سازمانها،شهرداری ها حضور ندارد.

مهران سهرابزاده، استادیاردانشگاه کاشان برای مرکز مطالعات شهرداری تهران تحقیقی انجام داده است که براساسنتایج آن نزدیک به 70درصد کارشناسان امر پیشگیری در زمینه اعتیاد که در این پژوهشمورد مطالعه قرار داشتند با عضویت دائم شهرداری در ستاد مبارزه با موادمخدر و ایفاینقش فعالتر در این زمینه به میزان زیاد موافقت دارند.

گروههای هدفی که در این تحقیقمورد تأکید کارشناسان قرار داشتهاند عبارتند از: افراد غیرمعتاد در سطح جامعه،دوستان و همسالان، هممحلهایها، دانشآموزان، دانشجویان و خانوادهها بهطور اعمو خانواده و همسران افراد معتاد.

اعتیاد در شهر

جمعیت آماری که در این تحقیقمورد نظر قرار داشت شامل 40 نفر از کارشناسان دفاتر پیشگیری و سازمانهایی است کهبهنحوی با امر پیشگیری از اعتیاد در ارتباط بودند. این مراکز شامل ستاد مرکزیمبارزه با موادمخدر ریاستجمهوری و معاونت پیشگیری این سازمان، سازمان بهزیستیکشور، وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سازمانزندانهای کشور و وزارت آموزش و پرورش حوزه آسیبهای اجتماعی و اداره سلامت شهرداری تهران میشوند.

پاسخگویان این تحقیق که بیشترشانبین 5 تا 10 سال سابقه کار در حوزه فعالیتهای پیشگیری و درمان معتادان دارندمعتقدند که والدین، دوستان فرد، معلمان و اساتید، نهادهای مردمی، فیلمها وبرنامههای صداوسیما، هنرپیشههای معروف و محبوب جوانان و معتادین ترککردهای کهدر زمینه مبارزه با اعتیاد همکاری میکنند بهترتیب بیشترین تأثیر مثبت را در پرهیزدادن افراد از مصرف مواد دارند.

آنها در ارزیابی از اقدامات پیشگیرانه،براساس نتایج حاصل از مطالعات علمی یا تجربیات پنجسالهشان میگویند که تناسبمطلوبی بین هزینههای صرف شده برای اعتیاد و راهبردهای پیشگیری از آن وجود ندارد.40 درصد پاسخگویان، این رابطه را در حد کم و خیلی کم ارزیابی کردهاند. 38 درصدنظر میانه دارند و 25درصد نیز این تناسب را در حد زیاد ارزیابی میکنند.

در مورد انسجام و هماهنگیدستگاههای ذیربط در امر پیشگیری،57 درصد از این ارتباط خشنود نیستند و آنراناموفق ارزیابی کرده و 28درصد در حد متوسط و 15درصد نیز آنرا درحد قابلقبول ارزیابیمیکنند.

براساس نتایج به دست آمده بیشتریناتفاق نظر درخصوص وضعیت حاد و نابهنجار مناطق شهری تهران بهترتیب شامل مناطق 20،17، 7، 8، 16، 15، 12 و 21 میشود.

بهنظر مدیران حاضر و سابق،اولویت گروههای هدف (مردم) در استفاده از امکانات حوزه مدیریت شهری - از حیث قابلیتو توان کمک به امر پیشگیری- بهترتیب عبارتند از: خانههای مشاوره در مرتبه اول وپس از آن امکانات فرهنگسراها، خانههای سلامت و سلامت یاران، پایگاههای مددیار،انجمنهای محلهای و شورایاریها، مرکز جامع خدمات اجتماعی و حمایتی.

آنها همچنین معتقدند که دانشآموزانو دانشجویان، خانوادهها، افراد جامعه اعم از دوستان و همسالان و هممحلهایها،همسران افراد معتاد و معتادان دارای خانواده و سرپناه از نظر مورد مخاطب قرارگرفتندر برنامههای پیشگیری، از اهمیت و اولویت برخوردارند.

5/67 درصد از کارشناسان در ارزیابیضرورت عضویت و ایفای نقش فعالتر مدیریت شهری در ستاد مبارزه با موادمخدر گفتندکه موافق حضور شهرداری هستند.

چرا شهرداری؟؟؟

پاسخگویانی که موافق حضورشهرداری در ستاد مبارزه با موادمخدر هستند معتقدند که مدیریت توانمند شهرداری،دسترسی مردم به مجموعههای شهرداری به واسطه وجود شورایاریها، سلامت یاران و رابطینسلامت، داشتن پایگاههای مردمی در دل جامعه، امکانات کالبدی و مالی مورد نیاز طرحپیشگیری، در اختیار داشتن منابع مالی مورد نیاز، تجربه شهرداریها در سایر کشورهایجهان، دارا بودن امکان همکاری با سایر دستگاهها، نقش مؤثری که شهرداری در کنترلاجتماعی میتواند بر عهده داشته باشد، فراگیر بودن حوزه فعالیتهای شهرداری و اینکهشهرداری داعیه سلامت اجتماعی و شهر سالم را دارد میتواند انگیزه خوبی برای عضویتشهرداری باشد.

این کارشناسان پیشنهادهایی درحوزه پیشگیری از اعتیاد درخصوص اهداف کلان پیشگیری ارائه کردند. آنها معتقدند کهمصونسازی آحاد جامعه، مصونسازی جوانان، ایجاد محیط سالم و امن (جامعه سالم)،کاهش عوامل خطرساز و افزایش عوامل محافظتکننده از اعتیاد، برنامهریزی برای آموزشمهارتهای زندگی و توانمندسازی اقشار جامعه، ایجاد جامعه سالم و با نشاط، ارتقایسلامت روانی آحاد جامعه و سیاستگذاری در زمینه کاهش مصرف دخانیات باید در رأس تصمیمگیریهایکلان در حوزه پیشگیری باشد.

همچنین در سطح خرد و فرعی،آموزش مهارتهای زندگی به جوانان، آموزش در سطوح دبستان و دبیرستان و دانشگاهها،برنامهریزی برای پیشگیری در محیطهای کار، آموزش و خانواده، توجه به گروههای پایهجمعیتی در امر پیشگیری، سالمسازی محلات و محیطهای آموزشی، افزایش دانش و اطلاعاتمردم در زمینه سوء مصرف موادمخدر، حمایت از گروههای مردم نهاد (NA) در زمینه کنترل جامعهمعتادین، برنامهریزی برای ارتقای سطح زندگی آحاد جامعه، برگزاری سمینارها و همایشهایعلمی در زمینه پیشگیری و درمان اعتیاد، بهرهگیری از اجتماعات نظیر انجمنهای محلهای،انجمن اولیاء و مربیان و خانوادهها، ایجاد دروس و واحدهای درسی اعتیادشناسی درنظام آموزشی، بهرهگیری مؤثرتر و کارآمدتر از رسانه ملی برای اطلاعرسانی، توجهخاص به افراد در معرض خطر از جمله افراد خانوادههای معتاد و ساکنان برخی از محلاتآسیبپذیر بایستی مورد توجه قرار گیرد.

راهبردهای حضور مدیریت شهری

در ادامه این تحقیق پس از بررسینقاط قوت و ضعف و فرصتها و تهدیدهای حضور مدیریت شهری در برخورد با اعتیاد،راهبردها و برنامههای پیشنهادی به حوزه مدیریت شهری برای پیشگیری و مقابله با پدیدهاعتیاد ارائه شده است.

براساس نتایج این تحقیق مصونسازیافراد در برابر اعتیاد از طریق توانمندسازی آنان با بهرهگیری از شیوههای مهارتآموزیو تابآوری، در نظر گرفتن گروههای هدف از بین افراد خردسال، نوجوان و جوان وخانوادهها در برنامههای پیشگیری، ارائه خدمات مشاوره حضوری و تلفنی به افراد وخانوادهها، شناسایی نیازمندان و مراجعه اشخاص متخصص و کارشناس به افراد و خانوادههایمزبور در محلات بهرغم عدمدرخواست کمک از سوی آنان، بهرهگیری از شیوههای نوین وپیشرفته اطلاعرسانی در زمینه پیشگیری، توسعه و ترویج ورزشهای همگانی، برگزاریدورههای تخصصی پیشگیری با همکاری مؤسسات آموزشی و دانشگاهی بهمنظور تربیتکارشناسان شهرداری از جمله این راهبردهاست.